Một cụm dân cư ở TP. Gia Nghĩa (Đắk Nông) đã không còn đường đi hợp pháp sau khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển đô thị. Thiếu sót này được khắc phục chậm, làm ảnh hưởng đời sống của hàng chục hộ dân.
Dân bỗng nhiên "tắc" đường
Gần 40 năm trước, gia đình ông Nguyễn Thanh Lương đến khu vực Sùng Đức, phường Nghĩa Tân (Gia Nghĩa) để lập nghiệp. Khi đó, khu vực này chỉ có vài hộ gia đình.
Thấy “đất lành”, ông Lương cùng một số người xung quanh rủ thêm bạn bè, người thân vào cùng sinh sống, lập nghiệp. Lâu dần, khu Sùng Đức hình thành các xóm dân cư với vài chục nóc nhà.
Xóm dân cư mà ông Lương sống được gọi là xóm Sình, hiện là tổ dân phố 3, phường Nghĩa Tân. Cả xóm này có gần 20 hộ dân sinh sống.
Ngoài ra, có khoảng 10 hộ dân khác không sinh sống thường xuyên trong xóm, nhưng có đất canh tác. Cả xóm đi chung một tuyến đường dân sinh tự mở từ những năm 2000.
Theo ông Lương, để phát triển đô thị, Nhà nước tiến hành thu hồi đất tại khu vực Sùng Đức để thực hiện các dự án. Trong đó, vào năm 2012, Nhà nước thu hồi luôn tuyến đường đất duy nhất ở xóm Sình. Điều này khiến 30 hộ dân ở đây không có đường đi lại.
Đất thu hồi của người dân được Nhà nước giao cho Binh đoàn 16. Binh đoàn này đã xây dựng trụ sở Xí nghiệp khai thác khoáng sản 16 và Trung tâm xử lý bom mìn.
Sau đó, Binh đoàn 16 có làm đường tạm cho người dân đi lại. Nhưng tuyến đường này có độ dốc lớn, hiện nhiều đoạn đã hư hỏng, xuống cấp.
“Nhiều người già, phụ nữ, học sinh thường xuyên ngã xe, xảy ra tai nạn trên đường này. Chúng tôi đã kiến nghị lên chính quyền với mong muốn được tu sửa đường để thuận tiện đi lại, nhưng không được”, ông Lương cho hay.
Trước sự việc trên, gần 30 hộ dân đã gửi đơn kiến nghị lên UBND phường Nghĩa Tân. Bà con bày tỏ mong muốn được công nhận con đường tạm trên là đất giao thông để người dân chính danh có đường ra vào. Ngoài ra, người dân cũng bày tỏ mong muốn được Nhà nước hỗ trợ kinh phí để cứng hóa tuyến đường này.
Ông Nguyễn Mậu Luật, đại diện người dân, chia sẻ: "Kiến nghị của chúng tôi đã mấy năm nay rồi. Nhà nước cũng cử người xuống đo đạc hiện trạng, nhưng vẫn chưa thấy giải quyết gì".
Đường này là của Nhà nước, nhưng họ xử lý chậm quá. Cuộc sống của người dân chúng tôi thực sự chịu rất nhiều ảnh hưởng.
Đại diện 28 hộ dân kiến nghị đường đi tại Nghĩa Tân
Chậm khắc phục
Sau khi người dân kiến nghị, cơ quan chức năng đã xuống kiểm tra và nhận thấy sự việc này đúng thực tế. UBND TP. Gia Nghĩa và các đơn vị liên quan đã triển khai đo đạc, xác định tuyến đường của người dân đang đi lại thuộc khu đất của Binh đoàn 16. Tổng diện tích tuyến đường là hơn 3.800m2.
Theo đại diện Binh đoàn 16, trong quá trình xây dựng trụ sở, đơn vị đã nhận thấy phần đất được giao trùng lên tuyến đường dân sinh của người dân.
Do đó, đơn vị đã chủ động xây dựng lùi tường rào vào phía trong. Binh đoàn để lại khoảng 5-6m bên ngoài để làm đường tạm cho người dân đi lại.
Cùng với đó, năm 2021, Binh đoàn 16 đã có tờ trình gửi Cục Tác chiến - Bộ Tổng tham mưu (Bộ Quốc phòng) đề nghị chuyển giao đất về địa phương quản lý.
Trong tờ trình, Binh đoàn kiến nghị giao hơn 3.800m2 đất về cho TP. Gia Nghĩa để làm đường cho người dân đi. Kiến nghị này được Cục Tác chiến - Bộ Tổng tham mưu đồng ý chủ trương.
Sau đó, Bộ Tư lệnh - Binh đoàn 16 đã có công văn gửi UBND tỉnh Đắk Nông làm thủ tục chuyển giao đất về cho địa phương quản lý, bố trí sử dụng.
“Khu vực này là đất quốc phòng, nên muốn bàn giao về thì địa phương phải xin ý kiến và được sự thống nhất của Bộ Quốc phòng. Nhưng tới nay, Đắk Nông vẫn chưa có văn bản xin ý kiến Bộ Quốc phòng về chuyển giao diện tích hơn 3.800m2 nói trên”, đại diện Binh đoàn 16 cho hay.
Theo Chủ tịch UBND TP. Gia Nghĩa Đỗ Tấn Sương, tuyến đường đất mà người dân kiến nghị dài khoảng 400m. Hiện trạng đường rộng khoảng 5 - 6m, có một lối bê tông ở giữa. Toàn bộ tuyến đường này đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Binh đoàn 16.
Trong quy hoạch sử dụng đất của TP. Gia Nghĩa giai đoạn 2021 - 2030, phần đất này vẫn được quy hoạch là đất quốc phòng. Do đó, kiến nghị của người dân về việc được công nhận con đường hợp pháp để tu sửa, cứng hóa chưa thể thực hiện được.
Chủ tịch UBND TP. Gia Nghĩa cho biết thêm, muốn làm được đường cho người dân thì tỉnh phải kiến nghị cho Bộ Quốc phòng. Nếu được đồng ý bàn giao, tỉnh chỉ đạo Sở Xây dựng và UBND TP. Gia Nghĩa tiến hành điều chỉnh quy hoạch đường.
"Việc Nhà nước thu hồi cả con đường đi đã gây nhiều khó khăn cho đời sống người dân, gây bức xúc dư luận. Chúng tôi rất mong tỉnh kiến nghị cấp trên chuyển giao đất về địa phương để sớm làm đường cho người dân đi lại", ông Sương cho hay.
Sau khi nắm bắt vụ việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Nông Lê Trọng Yên đã giao Sở TN-MT tham mưu cho tỉnh sớm có văn bản đề xuất Bộ Quốc phòng.
Nếu Bộ Quốc phòng đồng ý bàn giao diện tích trên, tỉnh sẽ có sự điều chỉnh, cập nhật vào quy hoạch, bố trí sử dụng làm đường đi cho các hộ dân.
Cần rà soát tổng thể
Theo Chủ tịch UBND phường Nghĩa Tân Vũ Thị Hà, đây không phải là sự việc cá biệt. Ngoài sự việc nói trên, trên địa bàn phường còn có nhiều dự án khi Nhà nước thu hồi đất đã làm mất đường dân sinh nhưng không làm đường gom khác cho người dân đi lại.
“Không có lối đi, đời sống của người dân bị ảnh hưởng rất nhiều. Phường rất mong các cấp rà soát lại và có hướng xử lý các vụ việc tương tự, bảo đảm quyền lợi người dân”, bà Hà cho hay.
Liên quan đến vấn đề này, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đắk Nông Nguyễn Phú Nghĩ cho rằng, cần phải xem xét lại trách nhiệm của Nhà nước.
Người dân có đất thì họ có quyền về đường đi. Nhà nước thu hồi đất mà thu luôn đường đi của người dân thì phải có trách nhiệm khắc phục.
“Chúng ta phải nhắc nhở, thậm chí kiểm điểm các đơn vị do sự chậm trễ, ảnh hưởng tới quyền lợi của người dân. Tôi đề nghị UBND tỉnh sớm xử lý dứt điểm vụ việc này và có hướng giải quyết tổng thể các vụ việc tương tự”, ông Nghĩ chia sẻ.
Từ vụ việc này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Trọng Yên yêu cầu UBND TP. Gia Nghĩa và các sở, ngành tập trung rà soát lại các trường hợp tương tự trên địa bàn.
Chính quyền phải bảo đảm cho người dân có nhà cửa, đất đai sau khi Nhà nước thu hồi có đường đi để sinh sống, sản xuất. Tuy nhiên, chính quyền phải quản lý chặt theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.
Chính quyền phải tạo điều kiện hết sức cho người dân. Cái gì có lợi cho người dân thì làm trên cơ sở quy định của pháp luật.
Ông Lê Trọng Yên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Nông